Magazine

ESSAY / Cibrán Sierra Vázquez: Het strijkkwartet als Nautilus

Een festival helemaal gewijd aan het strijkkwartet? En dan nog tweejaarlijks? Vanwaar de noodzaak? Wat is er zo bijzonder aan het strijkkwartet dat het zoveel aandacht verdient? Is het niet gewoon één van de vele instrumentale genres in de ruime en diverse wereld van de kamermuziek? En wat draagt dit project bij aan het al zeer rijke aanbod van muziekstad Amsterdam?
Het is normaal maar vooral gezond en noodzakelijk dat men zich vragen stelt bij het opzetten van een Strijkkwartet biënnale in Amsterdam. Het zijn namelijk juist de antwoorden op deze pertinente vragen die de organisatie van een zo specifiek en ambitieus festival zinvol maken. In het debat dat voortvloeit uit deze vragen, krijgt het project vorm en verankering in onze culturele grondvesten, waarin ook onze muzikale identiteit diep geworteld is. Vier jaar geleden stelde ik me dezelfde vragen toen de Uitgeverij Alianza, één van de belangrijkste uitgeverijen binnen het Spaanse taalgebied, me verzocht een werk over het strijkkwartet te schrijven. Ook toen moest ik eerst de opzet en de noodzaak van de opdracht begrijpen, voor ik kon besluiten of het voorbereiden en schrijven van een zo’n boek wel zinvol was. Bij het beantwoorden van de vragen, werd alles duidelijk. Met diezelfde helderheid zie ik nu ook de argumenten die de Strijkkwartet Biënnale tot een bijzonder zinvol cultureel project maken dat kan uitgroeien tot een cultureel icoon binnen het Nederlandse en Europese muzieklandschap.

Het strijkkwartet is immers veel meer dan een instrumentale bezetting, meer dan een muziekgenre. Het strijkkwartet is in zekere zin de vorm waarin zich op muzikaal vlak de esthetische utopie van de Verlichting condenseert. Sinds het op de Europese scène verscheen halverwege de 18de eeuw, is het strijkkwartet een klein laboratorium met een immens creatief potentieel en uitermate geschikt om op een zeer heldere en verrassende wijze de toekomst van de westerse esthetiek uit te tekenen. Wanneer je de geschiedenis van het kwartet volgt vanaf het prille begin tot op heden, krijg je een geprivilegieerd zicht op het complexe en dialectische proces van de muzikale creatie. Met het kwartet als werkveld, hebben componisten van 1760 tot nu, al hun esthetische contradicties kunnen uittesten, hebben ze nieuwe creatieve uitdagingen geformuleerd en hebben ze afgerekend met de veelheid aan linguïstische dilemma’s die deze schrijfwijze met zich meebrengt. Ze hebben zich moeten buigen over geenszins eenduidige concepten als expressie, communicatie, artistieke waarde, vorm, inhoud en schoonheid. Daarom is de geschiedenis van het strijkkwartet meteen ook de geschiedenis van het muzikale gedachtegoed in het algemeen.

De oprichting van een strijkkwartet festival is een uitnodiging aan het publiek om een fascinerende reis naar de kern van de muziek te maken. Binnen de symboliek van Jules Verne, is het strijkkwartet de onderzeeër Nautilus die ons meevoert naar het diepste punt van de muziekzee. Naar de oerbronnen van de muzikale taal, naar het meest poëtische achterkamertje van de componisten, naar de kern van hun creatieve drijfveer. Naar de intieme hartenklop van hun esthetisch bewustzijn, naar het slagveld van hun tegenstellingen en de meest artistieke expressie van hun geworstel met de schriftuur, om tenslotte tot een eigen en toch gedifferentieerde stijl te komen. Door zich onder te dompelen in het universum van het strijkkwartet, treedt het publiek op de meest directe en krachtigste wijze in dialoog met de creativiteit van de grootste componisten uit onze geschiedenis.

Maar het strijkkwartet is niet alleen fascinerend omdat het ons meevoert op een Homerische Odyssee door de westerse muziekliteratuur. Maar ook en vooral door de wijze waarop de reis verloopt. In de eenvoudige schoener van het kwartet is er geen kapitein noch scheepsjongen, geen stuurman noch verstekeling, niemand zit aan de roeiriemen of staat op wacht. De vier bemanningsleden delen de verantwoordelijkheid in alle aspecten van de zeevaart, zonder evidente verplichtingen en zonder vooropgestelde hiërarchie. Alleen hun gave om elkaar te begrijpen en om het beste van zichzelf te geven, brengt de boot naar het utopische eiland waar de muzikale schat verborgen ligt.

Alleen de beste zeelui komen heelhuids door zo een overtocht met stormen en een stevige noordwester: zij die niet boot of hun eigen leven vooropstellen, maar die zich met een haast heilig respect laten gidsen door de zee en de hemel. De zee is de partituur, die de musici moeten kennen, respecteren en bevaren. De hemel met al haar sterren dat is ons publiek, want de uiteindelijke zin van onze activiteit is communiceren. De poolster uit het zicht verliezen of de kracht van de golven, de winden of de zeestromingen niet kennen of onderschatten, is fataal voor het schip, waarvan de vlag die schoonheid uitwaaiert het kwetsbaarste deel is.

Daarom: als publiek getuige worden van het avontuur van een strijkkwartet is een absoluut privilege. Men wordt met het meest transparante zicht (dat geen enkel ander genre toelaat) deelgenoot van het fascinerende bouwproces en de interpretatie van vier gelijke musici. Met de muzikale tekst als vertrekpunt zullen ze nooit een voortrekkersrol nemen of een meeloper worden. Het zijn vier stemmen met een verschillende rol, afhankelijk van elkaar en noodzakelijk verbonden. Dit proces creëert een wonderlijke microkosmos tussen elke toehoorder en musicus: een verlichte samenleving waarin alles mogelijk is als er maar verbeelding en generositeit is. Want de enige spelregel die hier geldt, is écht naar elkaar luisteren, respect en wederzijdse steun.

Voel u dus geroepen om dit project te omarmen, om er actief aan deel te nemen en om enthousiast u over te geven aan dit pure genot. Voel u geroepen om een duik te nemen in de wonderlijkste zee van de muziek. Om het met Mozart te zeggen: “de echte muziek zit niet in de noten, maar in de stilte die ertussen schuilt”. Het strijkkwartet is de sleutel naar deze magische wereld.

Geen enkele plek leent zich beter hier toe dan Amsterdam, een kosmopolitische stad met een open geest, geboren uit het water als symbool van de creatieve durf van de mens. Onder haar straatstenen ligt niet enkel het strand, maar bruist de zee, als ontmoetingspunt tussen zeelieden, reizigers en verlichte filosofen. Amsterdam wordt het epicentrum van een uniek en gedurfd project, dat het publiek zal inwijden in het best bewaarde geheim van de muziek. En daarin ligt de exceptionele waarde van deze Biënnale.

Welkom op de SQBA. Welkom op de Nautilus.

– Cibrán Sierra Vázquez, violist van Cuarteto Quiroga

vasquez

Magazine

P1310025

De Biennale in beeld

Op Facebook en Instagram posten we veel foto’s en filmpjes, maar voor hen die daar niets mee doen hebben we op Flickr een album gemaakt met een selectie uit de hoogtepunten… Lees Meer

Untitled-3

Persarchief eerste editie

Een overzicht van alle publicaties over de allereerste Strijkkwartet Biënnale Amsterdam:   “Speciaal festival voor strijkkwartet; gevestigde namen komen begin 2018 naar Amsterdam” Volkskrant, 1 maart 2017 “Eerste editie Strijkkwartet… Lees Meer

img9283_85

Onder de 30? Tickets €10!

Als je onder de 30 bent, kun je voor een tientje naar ieder concert in het festival. Er is echter een beperkt aantal Early bird-tickets beschikbaar, en voor de eerste concerten… Lees Meer

2018-01-05-PHOTO-00001549

Het Atriumcafé — festivalhart

Boven aan de trap, in het Atrium, vind je het Atriumcafé. Een festivalcafé waar je even kunt genieten van lekker, vers en biologisch eten. Vóór het concert een snelle kop… Lees Meer

Slideshow5

Als professional naar het festival

De Strijkkwartet Biënnale Amsterdam biedt voor muziek-professionals (programmeurs, impresario’s etc.) een speciale regeling aan waarbij kaarten voor alle concerten met 20% korting kunnen worden gekocht. Vul via onderstaande link het… Lees Meer

behn

Grass Roots-middag

De zondagmiddag (28 jan.) is de Grass Roots-middag. Zie het als een mini-festival binnen het festival: de hele middag staan in de Grote Zaal jonge concourswinnaars op het podium in… Lees Meer

Festivalboekselectie Leerorkest

Pre-opening i.s.m. Leerorkest

Een échte, officiële opening heeft het festival niet, maar het voorprogramma van het Hagen Quartett is zo bijzonder dat het er uitstekend voor door kan gaan. Anderhalf jaar geleden zijn… Lees Meer

verhuisbericht

Strijkkwartet Biënnale verhuist

Het kantoor van de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam verhuist per 18 december van de Pieter de Hoochstraat naar het Muziekgebouw. Ons nieuwe postadres is Piet Heinkade 5, 1019 BR Amsterdam. NB… Lees Meer

Brendel outside wall credit Philips & Benjamin Ealovega

NEWS / Alfred Brendel bevestigd

De naam Alfred Brendel behoeft geen introductie – alhoewel een strijkkwartet-festival geen logische plek lijkt voor de legendarische pianist. Sinds hij in 2008 stopte met het geven van concerten heeft… Lees Meer

Untitled-2

Junior Kwartetdag

Ben jij tussen de 9 en 15 jaar? Speel je viool, altviool of cello? En vind je samenspelen het leukste wat er is? Kom dan op zaterdag 3 februari 2018… Lees Meer

vrijwilligers

NEWS / SQBA zoekt vrijwilligers

De Strijkkwartet Biënnale Amsterdam zoekt enthousiaste (en ervaren) vrijwilligers voor ondersteuning in de aanloop naar en tijdens het festival (27 jan. t/m 3 feb.). Denk hierbij aan het bemannen van de informatiebalie, runners, productie-ondersteuning,… Lees Meer

Ragazze-Quartet

CLOSE-UP / Van eigen bodem

Genoeg bijzondere programma’s uit eigen land tijdens de Biënnale. Programma’s die het eigen karakter van de kwartetten, musici en componisten verklanken en zo de diversiteit van de Nederlandse strijkkwartet-scene tonen…. Lees Meer

Ruysdael-Kwartet

PORTRAIT / Ruysdael Kwartet

Vroege Haydn / op. 20/3 door Ruysdael Kwartet Woensdag 31.1 / 9:30 Extending String Quartet: Louis Andriessen Donderdag 1.2 / 14:15 We, the Ruysdael Kwartet, are a very versatile quartet. We… Lees Meer

Magazineafbeelding

NEWS / Programma-overzicht

Er is zo veel te horen en te zien tijdens de Strijkkwartet Biënnale, dat het bijna onmogelijk is om dat duidelijk en helder in één oogopslag te vatten. Hieronder in… Lees Meer

DudokKwartet

PORTRAIT / Dudok Kwartet

Selected by / Dudok Kwartet Amsterdam Donderdag 1.2 / 17:00 (Bimhuis) Sharing the heart of music: dat is kort gezegd wat wij als Dudok Kwartet Amsterdam willen uitdragen. We laten… Lees Meer

Quartetto_di_Cremona

PORTRAIT / Quartetto di Cremona

Vroege Haydn / op. 20/1 door Quartetto di Cremona Maandag 29.1 / 9:30 Quartetto di Cremona + Gary Hoffman + Lawrence Dutton avondconcert Dinsdag 30.1 / 20:15 Emerson String Quartet… Lees Meer

Doric_String_Quartet

PORTRAIT / Doric String Quartet

First rehearsal Donderdag 1.2 / 11:30 Selected by / Doric String Quartet Haydn & Adès Donderdag 1.2 / 17:00 Late Beethoven / op. 130 + 133 Donderdag 1.2 / 22:30… Lees Meer

IMG_0068

PORTRAIT / Brentano Quartet

Klankwereld van de Renaissance Zondag 28.1 / 11:00 Brentano Quartet avondconcert Zondag 28.1 / 20:15 Selected by / Brentano Quartet Maandag 29.1 / 17:00 I am Serena Canin, second violinist… Lees Meer

Photo: Fabio Calvelli

CLOSE-UP / ReSolUtIo

Masterclass – Improvisatie Maandag 29.1 / 11:30 Cuarteto Casals avondconcert Maandag 29.1 / 20:15 De muziek van Italiaanse componist en cellist Lucio Franco Amanti beweegt tussen klassieke muziek, jazz en popmuziek…. Lees Meer

Diamanda-Dramm

PORTRAIT / Diamanda Dramm

Extending String Quartet: Spaces Maandag 29.01 / 14:15 Violiste Diamanda Dramm (1991) verlegt grenzen vanuit een diepgewortelde interesse voor hedendaagse muziek. Ze ontving onder andere de vioolbeurs van Het Kersjes Fonds en de John… Lees Meer

vasquez

ESSAY / Cibrán Sierra Vázquez: Het strijkkwartet als Nautilus

Een festival helemaal gewijd aan het strijkkwartet? En dan nog tweejaarlijks? Vanwaar de noodzaak? Wat is er zo bijzonder aan het strijkkwartet dat het zoveel aandacht verdient? Is het niet… Lees Meer

keyvisual_magazine3

CLOSE-UP / The making of

Grafisch designer Markus Lange, de bedenker en ontwerper van onze nieuwe huisstijl, legt uit hoe handen het middelpunt werden van de nieuwe uitstraling van de Strijkkwartet Biënnale. The idea of the Hands At… Lees Meer

keyvisual_magazine7

NEWS / Dagkaarten en passe-partout

Vanaf nu is het mogelijk om eenvoudig dagkaarten en passe-partouts te bestellen! Wil je je hele dagen onderdompelen in het strijkkwartet? Dan kun je gemakkelijk en snel via dit bestelformulier voordelige dagkaarten en… Lees Meer

Magazine_Eugene-Drucker-_-Emerson-String-Quartet

QUOTE / Emerson String Quartet

My colleagues and I eagerly anticipate the first edition of the String Quartet Biennale in Amsterdam in early 2018 — an entire week with an intensive focus on canonic works… Lees Meer

Magazine_Robin-de-Bruijn

PORTRAIT / Robin de Bruijn, programmeur

  Voor mij, en ik denk voor vele anderen, was het strijkkwartet niet iets vanzelfsprekends. Het is een genre binnen de klassieke muziek dat zelfs tijdens mijn studie Muziekwetenschap aan… Lees Meer

Magazine_Yasmin-Hilberdink

PORTRAIT / Yasmin Hilberdink, oprichter

  De magische stilte tijdens een concert, wanneer publiek en musici als één lijken te ademen, dat gevoel van diepe verbondenheid: dat is voor mij het geluksmoment. Ik ben geboren… Lees Meer

Magazine_Leana Furman9

PORTRAIT / Leana Furman, projectleider

  Al van kinds af aan bezoek ik de concertzaal, ik groeide praktisch op in De Doelen. Omdat mijn vader in een strijkkwartet speelt kom ik al zo lang ik… Lees Meer